در شماره گذشته ماهنامه، در صفحه 79، مقاله‌اي تحت عنوان "CMS چيست و چه مزايايي دارد؟" منتشر شد كه در آن به طور مشروح به بررسي مفاهيم CMS پرداخته شد و در عين حال 3 سايت عمده در اين زمينه مورد بررسي و تحليل قرار گرفت. در پي اين مقاله، دوستاني ضمن تماس با مجله و طرح پرسش‌هايي چند در اين زمينه، خواهان معرفي سايتي شدند كه به صورت فارسي اقدام به ارائه CMS نموده باشد. در پي اين درخواست، مقاله حاضر تقديم شما عزيزان مي‌شود.

امروزه دسترسي آسان و هزينه پايين خريداري فضاهاي مجازي براي انتشار وب و همچنين آشنايي كاربران با كاربردهاي گوناگون دنياي مجازي، باعث افزايش ايجاد سايت‌هاي متنوع بوسيله كاربران حقيقي و حقوقي شده است كه البته در اين راستا اولين گام طراحي، مديريت و انتشار مطالب در فضاي مجازي است. اين در حاليست كه هرچند نرم‌افزارهاي مختلف با كارايي متفاوت براي اين منظور موجود است و با كمي دقت مي‌توان نيازهاي خود را بوسيله آنها رفع نمود، اما در حال حاضر پديده‌اي بنام CMS، ايجاد و مديريت يك سايت را بسيار آسان كرده است. در حقيقت با يك CMS (سيستم مديريت محتواي وب)، مي‌توان با كمترين دانش فني در كمترين زمان ممكن، يك سايت پويا و فعال را ايجاد و مديريت كرد.

CMS و انواع آن

CMSها بيشتر به صورت اپن سورس بوده و داراي فايل و پوشه‌هاي مختلفي به صورت فشرده (Zip) هستند كه ساختار بيشتر آنها بر مبناي زبان برنامه نويسي تحت وب PHP مي‌باشد و بهتر است براي نصب آنها، از سرورهاي لينوكس استفاده كرد. البته مي‌توان CMS را به منظور آزمايش و ... بر روي يك سيستم عامل به صورت محلي نيز نصب كرد (براي اين كار مي‌توان از نرم‌افزار Easy php استفاده نمود.)

اما ذكر اين نكته كه در حقيقت هدف اصلي نگارش اين مقاله نيز مي‌باشد، اين است كه در حال حاضر CMSهاي مختلفي به صورت كاملاً فارسي وجود دارند كه برخي از آنها رايگان بوده و به راحتي از طريق سايت ارائه دهنده سرويس آن، قابل دسترسي هستند. از جمله CMSهاي فارسي شده، مي‌توان به "ورد‌پرس" اشاره نمود.

امكانات مختلف CMSها

بطور كلي هر سيستم مديريت محتوا، داراي امكاناتي چون ارسال و ويرايش مطلب در صفحات مختلف، عضويت در سايت، تقويم، بايگاني، جستجو، نظر‌سنجي و دريافت نظر، انتخاب و ويرايش قالب و پوسته سايت، مركز بارگذاري فايل، خبرخوان (RSS) و ... است كه شباهت زيادي به سيستم وبلاگ دارد.

وردپرس فارسي

همانطور كه گفته شد، وردپرس فارسي يك سرويس ارائه دهنده CMS است كه به طور رايگان از سايت www.wp-persian.com قابل دسترسي و دريافت است. اين سرويس، نصب نسبتاً آساني دارد و نحوة نصب و پيكربندي آن‌، مطابق مراحل زير انجام مي‌شود. (نصب ديگر CMSها نيز با همين مراحل، با اندكي تغييرات جزئي انجام مي‌شود.)

قبل از آغاز مراحل، شايد بهتر باشد توضيح مختصري را كه در صفحه نخست سايت وردپرس درج شده است، ملاحظه بفرماييد:

(وردپرس يک سکوي انتشار شخصي پيشرفته و در عين حال ساده و زيبا مي‌باشد. وردپرس يک نرم‌افزار آزاد رايگان و متن‌باز است. گسترد‌‌گي افزودني‌ها، پوسته‌ها، مستندات و پشتيباني اين سيستم در آن حد مي‌باشد که آن را براي مديريت هرگونه وبلاگ يا وب‌گاه، با هرگونه امکانات سازگار نموده است. هدف گروه وردپرس فارسي، ارايه خدماتي است تا وردپرس را به‌ يک ابزار مناسب براي کاربران فارسي‌زبان براي انتشار نوشته‌هايشان و ايجاد وب‌گاه تبديل کند. شما مي‌توانيد بسته‌هاي افزودني وردپرس فارسي را بارگذاري کنيد و با افزودن آنها به نرم‌افزار وردپرس، از يک سکوي انتشار کاملا فارسي لذت ببريد. همچنين در صورتي که نياز به يک سرويس‌دهنده رايگان وبلاگ برمبناي وردپرس داريد،‌ مي‌توانيد در وردپرس دات کام نام‌نويسي کنيد.)

شروع كار:

1- دريافت ورد‌پرس

ابتدا آخرين نسخه ورد‌پرس را كه حجمي حدود يك مگابايت دارد، از آدرس www.wordpress.com/download دانلود كنيد. اگر از ويندوز استفاده مي‌كنيد، بهتر است فايل فشرده (Zip) را دانلود كنيد و سپس از حالت فشرده خارج نموده و در پوشه‌اي به نام wordpress ذخيره نماييد (ويندوز XP و ويستا بدون نياز به هيچگونه برنامه جانبي، خود قادر به باز كردن فايل‌هاي فشرده هستند.)

2- ساخت بانك اطلاعاتي (ديتابيس) و كاربر

هر CMS جهت ذخيره سازي داده‌ها، معمولاً از يك بانك اطلاعاتي MySQL استفاده مي‌كند كه قبل از نصب CMS بايد آن را به همراه يك نام كاربري و كلمه عبور، از طريق گزينه MySQL®Databases در كنترل پانل سايت خود ايجاد كنيد.

براي ساخت يك ديتابيس، ابتدا وارد محيط كنترل پانل سايت شويد (معمولاً با مراجعه به آدرس http://yoursite.com/cpanel و وارد كردن نام كاربري و رمز عبور Host ، اين كار را مي‌توان انجام داد). سپس روي آيكون MySQL®Databases كليك كنيد. بدين طريق وارد صفحه‌اي مي‌شويد كه داراي سه قسمت است:

در جعبه New Database، نامي (مثلاً blog يا wordpress) براي ديتابيس جديد خود وارد كنيد و روي دكمه Create Database كليك كنيد. در صفحه‌اي كه باز خواهد شد، پيغامي حاوي ساخت موفقيت‌آميز ديتابيس دريافت مي‌كنيد؛ با استفاده از دكمه GoBack به صفحه قبل برگرديد.

قسمت دوم صفحه، براي ساخت يك كاربر است؛ در جعبه Username يك نام (نام خود يا سايت يا وبلاگ...) را وارد كرده و در جعبه Password يك رمز عبور براي آن تعيين كنيد. سپس دكمه Create User را كليك كرده تا پيغام ساخت كاربر را دريافت نماييد.

حال بايد كاربر و ديتابيس ساخته شده را به همديگر وصل كنيد.

در قسمت سوم، از ليست User نام كاربر ساخته شده و از ليست Database، ديتابيس مورد نظر را انتخاب كرده و دكمه Add User To Database را كليك نماييد. توجه داشته باشيد كه در قسمت Privileges گزينه All را علامت بزنيد. (اگر كنترل پانل Host به طور خودكار تغييراتي در نام كاربري و ديتابيس شما ايجاد كرد، تغييرات را بخاطر داشته باشيد و نام كامل آنها را يادداشت كنيد، زيرا در قسمت بعد به آنها نياز خواهيم داشت)

3- تنظيم فايل wp-config.php

در اين مرحله بايد بانك اطلاعاتي MySQL خود را در فايلي از فايل‌هاي CMS بنام wp-config.php ذخيره كنيد. در فايل‌هايي كه از حالت فشرده خارج كرده‌ايد، فايل wp-config.shmple.php را با استفاده از يك ويرايشگر متن مانند Notepad باز كنيد و مانند تصوير زير، نام ديتابيس، نام كاربر و رمز عبوري را كه در مرحله قبل ساخته‌ايد، در آن وارد كنيد. حال فايل را با نام wp-config.php در پوشهwordpress  ذخيره نماييد و فايل اوليه wp-config.simple.php را حذف نماييد.

انتقال (آپلود) فايل‌هاي CMS به Host

در اين مرحله بايد فايل‌هايي را كه از حالت فشرده خارج كرده‌ايد، به همراه فايل تنظيم شده wp-config.php به Host خود انتقال دهيد؛ اين كار را با انواع برنامه‌هاي موجود مي‌توانيد انجام دهيد (برنامه FileZilla را كه براي همين كار طراحي شده است، مي‌توانيد از آدرس www.filehippo.com/download دانلود كنيد.)

وردپرس را مي‌توان به سه حالت زير آپلود و نصب كرد:

روي پوشه اصلي سايت كه در كنترل پانل با نام www يا public-html وجود دارد و آدرس سايت شما در اين حالت به صورت http://yoursite.com خواهد شد.

روي يك دايركتوري، مثلاً blog كه در اين صورت آدرس سايت به صورت http://yoursite.com/blog خواهد شد و بايد پوشه فايل‌هاي وردپرس را به نام دايركتوري تغيير نام دهيد (مثلاً blog) و روي Host خود آپلود نماييد.

روي يك ساب دومين (SubDomain) مثلاً  kohshor كه آدرس سايت http://kohshor.yoursite.com خواهد شد و در اين حالت شما بايد فايل‌هاي CMS را روي پوشه ساب دومين خود كه در پوشه اصلي Host قابل مشاهده است، آپلود كنيد (براي ساخت ساب دومين نيز مي‌توانيد به كنترل پانل سايت خود مراجعه نماييد).

نصب وردپرس

بسته به حالتي كه فايل‌هاي CMS را روي Host خود آپلود كرده‌ايد، لازم است به يكي از آدرس‌هاي زير رفته و مراحل نصب وردپرس را انجام دهيد:

حالت اول :

http://yoursite.com/wp-admin/hnstall.php

حالت دوم : (در مثال دايركتوري blog)

wp-admin/hnstall.phphttp://yoursite.com/blog/

حالت سوم : (در مثال ساب دومين با نام kohshor)    

http://kohshor.yoursite.com/ wp-admin/hnstall.php

حال بسته به نوع صفحه‌اي كه باز خواهد شد، اطلاعات لازم از قبيل عنوان سايت يا وبلاگ و آدرس ايميل خود و ... را وارد كنيد و سپس مراحل نصب را ادامه دهيد تا به مرحله‌اي برسيد كه يك نام كاربري (admin) و يك رمز عبور 6 كاراكتري به شما داده شود (توجه داشته باشيد يك نسخه از نام كاربري و كلمه عبور به آدرس ايميل شما فرستاده خواهد شد).

در مرحله بعد، روي عبارت wp-login.php كليك كنيد تا وارد قسمت مديريت وردپرس خود شويد؛ اين قسمت را به زبان انگليسي مشاهده مي‌كنيد؛ نگران نباشيد در مرحله بعد، وردپرس شما فارسي خواهد شد.

افزونه (پلاگين) فارسي‌ساز وردپرس

قابل ذكر است براي اينكه از تمامي امكانات وردپرس به صورت فارسي استفاده كنيد، بايد افزونه فارسي‌ساز سازگار با نسخه‌اي از وردپرس را كه استفاده مي‌كنيد، ابتدا از قسمت افزونه‌هاي wp-persian.com دانلود كرده و از حالت فشرده خارج سازيد.

براي انجام اين كار، مي‌بايست فـــايل config.shmple.php را مطابق آنــچه توضيح داده شد ويــــرايش كنيد و دقــــت داشته باشـــــــيد در قسمت define ('WPLANG', 'fa_IR'); عبارت 'fa_IR' موجود باشد. حال پوشه افزونه فارسي‌ساز به همراه فايل جديد wp-config.php را به جايي از Host كه وردپرس را آپلود كرده بوديد، كپي كنيد (ناگفته نماند فارسي كردن وردپرس را قبل از آپلود اوليه فايل‌هاي وردپرس نيز مي‌توان انجام داد و تنها بايد دقت داشته باشيد كه فايل‌هاي فارسي ساز را روي پوشه وردپرس در جاي خود كپي كنيد و در اصطلاح OverWrite نماييد.)

سپس به بخش مديريت وردپرس رفته و در قسمت افزونه‌ها، افزونه فارسي را فعال سازيد. اكنون به آدرس سايت يا وبلاگ خود مراجعه كنيد و نتيجه را ببينيد.

پيكر‌بندي وردپرس

جهت مديريت، پيكربندي و تنظيمات، در صفحه سايت يا وبلاگتان، بر روي عبارت wp-login كليك كنيد. سپس نام كاربري و رمز عبور را وارد نموده و وارد بخش مديرت وردپرس شويد.

در اين بخش مي‌توانيد مطلب منتشر كنيد، صفحات جديد بسازيد، قالب سايت خود را ويرايش كنيد و يا پوسته دلخواهتان را برگزينيد. (براي تغيير پوسته، ابتدا پوسته فارسي را از قسمت پوسته‌هاي وردپرس دانلود كنيد و سپس در پوشه wp-content/themes در Host خود آپلود نماييد.)

ضمنا اگر در مراحل مختلف نصب وردپرس با مشكل مواجه شديد، مي‌توانيد به قسمت انجمن‌هاي وردپرس فارسي مراجعه كرده و آن را مطرح نماييد.

اميد است كه در كار خود موفق باشيد و از سايتي كه به راحتي مديريت مي‌كنيد، لذت ببريد.

كامران شاه‌ولي